De bestuiving van buitenteelten, zoals pit- en steenfruit en blauwe bessen, brengt heel wat uitdagingen met zich mee, zegt Biobest IPM- en bestuivingsspecialist Spiros Kavouras. Door hommels doelgericht in te zetten, kunnen telers de vruchtzetting en vruchtgrootte verhogen, wat resulteert in hogere opbrengsten én een betere vruchtkwaliteit.
Uitdagingen bij bestuiving
"De weersomstandigheden hebben een grote invloed op de bestuiving," legt Spiros uit. "Regen, bewolking en wind kunnen ervoor zorgen dat bestuivers niet vliegen en bloemen onvoldoende worden bestoven. Bovendien duurt de bloei van veel gewassen slechts drie tot vier weken, terwijl de periode waarin bloemen ontvankelijk zijn voor stuifmeel nog korter is. Daarom is het cruciaal om tijdens die korte periode over voldoende bestuivers te beschikken."
"Buitenteelten concurreren bovendien vaak met andere pollenbronnen, zoals naburige gewassen of onkruiden, die aantrekkelijker kunnen zijn voor bestuivers," vervolgt Spiros. "Sommige bestuivers geven de voorkeur aan nectarrijke bloemen. Daardoor worden gewassen zoals peren vaak minder bezocht."
De meeste commerciële fruitgewassen, waaronder appels, peren, amandelen, kersen, abrikozen en perziken, zijn afhankelijk van kruisbestuiving. Om een goede vruchtzetting te realiseren, moet stuifmeel tussen verschillende rassen worden overgebracht. Wanneer die rassen te ver uit elkaar staan, kunnen bestuivers het stuifmeel mogelijk niet efficiënt verspreiden, met een lagere opbrengst als gevolg.
"Bij vroegbloeiende gewassen zoals amandel, appel en peer zijn natuurlijke bestuivers vaak nog maar beperkt aanwezig," zegt Spiros. "Daar komt nog bij dat bestuiverpopulaties onder druk staan door het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, biodiversiteitsverlies en het verdwijnen van natuurlijke leefgebieden."
Hogere opbrengsten en betere vruchtkwaliteit
"Hommels worden in buitenteelten ingezet om de vruchtzetting te verbeteren," zegt Spiros. "Ze verhogen niet alleen het aantal vruchten, maar ook het vruchtgewicht, omdat beter bestoven vruchten meer zaden bevatten. Daardoor stijgt de totale opbrengst. Daarnaast verbeteren ze de vorm, grootte en het uiterlijk van de vruchten en zorgen ze voor een gelijkmatigere oogst, waardoor de oogstkosten kunnen dalen."
Bijzonder efficiënte bestuivers
Hommels behoren tot de meest efficiënte bestuivers, omdat ze ook onder de moeilijke weersomstandigheden van het vroege voorjaar actief blijven.
"Amandelbomen bloeien meestal als eerste, gevolgd door peren en daarna appels," legt Spiros uit. "Omdat natuurlijke bestuivers in deze periode nog schaars zijn, profiteren al deze gewassen sterk van de inzet van hommels."
"Hommels maken gebruik van de zogenaamde trilbestuiving of buzz pollination. Door hun vliegspieren snel te laten trillen, maken ze grote hoeveelheden stuifmeel los uit de bloemen. Dankzij hun grote, dicht behaarde lichaam nemen ze veel stuifmeel op en brengen dit efficiënt over naar volgende bloemen."
"In vergelijking met andere bestuivers besteden hommels minder tijd aan elke bloem en blijven ze langer actief. Omdat ze minder intensief communiceren dan honingbijen, schakelen ze ook minder snel over naar aantrekkelijkere gewassen. Bovendien verzamelen ze vooral stuifmeel, waardoor ze ook bloemen met weinig nectar, zoals perenbloesems, trouw blijven bezoeken."
Hommels verbeteren ook de kruisbestuiving doordat ze bloemen gelijkmatiger bezoeken, willekeuriger tussen de rijen vliegen en grotere afstanden afleggen dan honingbijen.
"Dat is vooral een groot voordeel bij blauwe bessen," aldus Spiros. "Kruisbestoven planten produceren grotere bessen, een gelijkmatigere rijping en hogere opbrengsten. Hoewel blauwe bessen zichzelf kunnen bestuiven, blijven de vruchten dan kleiner en rijpen ze trager."
"Blauwe bessen hebben smalle klokvormige bloemen waar hommels met hun lange tong uitstekend bij kunnen. Omdat de stempel diep onder de helmknoppen ligt, is windbestuiving weinig efficiënt. De zware, kleverige stuifmeelkorrels zijn daarentegen ideaal geschikt voor trilbestuiving door hommels."
Speciaal ontwikkelde hommelvolken
Biobest biedt verschillende oplossingen voor de bestuiving van fruitgewassen en blauwe bessen.
"Onze Multi-Hive werd speciaal ontwikkeld voor gebruik in buitenteelten," vertelt Spiros. "De kast bevat drie volledig ontwikkelde hommelvolken in een uitstekend geïsoleerde behuizing die bescherming biedt tegen wind, regen en kou. Daardoor hoeven de werksters minder energie te besteden aan het op temperatuur houden van het nest en kunnen ze meer tijd besteden aan het bestuiven van het gewas."
"Voor bepaalde fruitgewassen adviseren we ook onze Flying-Doctors® Hives, uitgerust met een gepatenteerd geïntegreerd doseersysteem. Daarmee combineren we betrouwbare bestuiving met gewasbescherming, doordat de hommels tijdens het bestuiven microbiële gewasbeschermingsmiddelen verspreiden. Als alternatief kan het doseersysteem worden gebruikt met vooraf verzameld stuifmeel om de bestuiving van gewassen zoals kersen, peren en kiwi's verder te optimaliseren."